Manisa ve Ege OSB'lerinde Fabrika İçi Karot, Derz ve Ankraj İşleri: Üretimi Durdurmadan Çalışmak

Üretim durmadan fabrika içinde karot, derz ve ankraj işi yapılabilir mi?

Fabrika içindeki karot delme, derz kesimi ve kimyasal ankraj işlerinin önemli bir kısmı üretimi durdurmadan yapılabilir. Bunun anahtarı; çalışma alanının üretim hattından ayrılması, sulu kesim ve çamur vakumuyla toz ve bulamacın kontrol edilmesi, işlerin vardiya ve forklift trafiğine göre bölünmesi ve tesisin iş izni prosedürünün eksiksiz uygulanmasıdır. Makine temeli sökümü gibi ağır ve gürültülü işler ise planlı bakım duruşlarına denk getirilir.

Manisa OSB'de beyaz eşya ve elektronik, Denizli OSB'de tekstil ağırlıklı üretim yapılırken İzmir'deki Atatürk OSB ve Kemalpaşa OSB'de farklı sektörlerden tesisler yan yana çalışır. Sektör değişse de soru aynıdır: Hat değişikliği, yeni makine yerleşimi veya zemin yenilemesi, üretimi en az etkileyerek nasıl yapılır?

Vardiya ve duruş planı nasıl yapılır?

Fabrika işlerinde ilk adım, her iş kalemini üretim sürerken yapılabilecekler ve duruş gerektirenler olarak ayırmaktır. Aşağıdaki tablo tipik bir sınıflandırmayı gösterir; nihai karar tesisin üretim, bakım ve İSG sorumlularıyla birlikte verilir.

Bu sınıflandırmanın hafta ve vardiya bazında bir iş programına çevrilmesi, üretim planlaması ile uygulayıcının aynı takvimi kullanmasını sağlar. Gece vardiyasında yapılacak işlerde aydınlatma, ekip değişimi ve tesisin gece sorumlusu ayrıca belirlenir.

Makine temellerinde nelere dikkat edilir?

Yeni bir pres, CNC tezgâhı veya titreşimli bir ekipman için mevcut zemin çoğu zaman yeterli değildir; bu durumda zeminde bir temel çukuru açılır ve ayrı bir makine temeli dökülür. Temelin boyutları, donatısı ve zeminden ayrılma detayı yetkili bir inşaat mühendisi tarafından projelendirilir.

Uygulamada tipik sıra şöyledir:

1. Tarama: Kesim hattı boyunca donatı ve zemin altından geçen tesisat taranır.
2. Çevre kesimi: Temel çukurunun sınırları zemin kesme makinesiyle düzgün bir hat halinde kesilir; böylece çevredeki zemin zarar görmez.
3. Parçalama ve söküm: Kesilen alan taşınabilir bloklara bölünerek çıkarılır.
4. Ayrım detayı: Yeni temel ile mevcut zemin arasında, titreşimin zemine yayılmasını sınırlamak için projedeki izolasyon detayı uygulanır.
5. Ankraj bulonları: Makine üreticisinin şablonuna göre bulon yerleri işaretlenir ve kimyasal ankraj uygulanır.

Eski makine temellerinin sökülmesinde ise kalın ve yoğun donatılı kesitlerle çalışılır. Bu tür temeller elmas tel ile vinçle kaldırılabilecek bloklara ayrılır; kırıcıya göre komşu makinelere ve hassas ekipmana çok daha az titreşim iletilir. Makine sabitleme ve filiz uygulamalarının kapsamı için kimyasal ankraj ve filiz ekimi sayfamıza bakabilirsiniz.

Bulon yerleri ne kadar hassas açılmalı?

Makine ayak plakalarındaki delikler çoğu zaman bulon çapından yalnızca birkaç milimetre büyük üretilir; bu nedenle bulon yerlerinin üretici şablonuna göre dikkatle işaretlenmesi gerekir. Uygulamada şablon zemine sabitlenir, delikler şablon üzerinden açılır ve her delik ölçüyle kontrol edilir. Donatıya denk gelen bir nokta nedeniyle bulon yerinin kaydırılması gerekirse karar mühendise ve makine üreticisine bırakılır.

Zemin derzleri çalışan bir tesiste nasıl kesilir veya yenilenir?

Üretim alanlarındaki derz işleri iki grupta toplanır: yeni dökülen zeminlerde büzülme derzlerinin kesilmesi ve forklift trafiğiyle yıpranmış mevcut derzlerin yenilenmesi. Kesim zamanlaması, derinlik ve derz aralığıyla ilgili genel kurallar için derz kesimi nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Çalışan bir tesiste derz yenileme genellikle şu sırayla yürütülür:

• Şeritleme: Alan, forklift trafiğinin yönlendirilebileceği şeritlere bölünür; bir şerit kapatıldığında trafik diğer şeritten akar.
• Eski dolgunun sökülmesi: Bozulmuş dolgu malzemesi temizlenir, kırık derz kenarları gerekiyorsa kesilerek düzeltilir.
• Genişletme kesimi: Yeni dolgu malzemesinin gerektirdiği derz genişliği elmas diskle kontrollü olarak açılır.
• Temizlik ve dolgu: Derz vakumla temizlenir, kurutulur ve malzeme föyüne uygun dolgu uygulanır.
• Trafiğe açma: Dolgu malzemesinin föyünde belirtilen süre dolmadan şerit forklift trafiğine açılmaz.

Elektronik montaj gibi toza ve neme hassas üretim alanlarında bulamacın anında toplanması ve çalışma alanının perdelenmesi ayrıca önem kazanır. Suyun kullanılamadığı noktalarda kuru kesim, yalnızca kaynağında emişli ekipmanla ve tesisin onayıyla yapılır.

Ankraj çekme testleri nasıl planlanır?

Makine, raf sistemi, çelik platform ve boru askıları için yapılan kimyasal ankrajlarda çekme testi, uygulamanın sahada doğrulanmasını sağlar. Kaç ankrajın hangi yükle test edileceğine ve sonucun hangi koşulda kabul edileceğine projeyi hazırlayan mühendis karar verir; makine üreticisinin montaj koşulları da test ihtiyacını etkileyebilir.

Fabrika ortamında test programı hazırlanırken şu konuların netleşmesi gerekir:

• Hangi ankraj gruplarının test edileceği ve seçimin nasıl yapılacağı
• Kontrol testlerinde uygulanacak yük ve bekleme süresi
• Ayrı deneme ankrajlarında kırılma testi yapılıp yapılmayacağı
• Test cihazının oturacağı yüzeyin düz olması ve destek düzeninin test türüne uygun seçilmesi
• Sonuçların kaydedileceği tutanak formatı ve tutanağı imzalayacak kişiler

Test, reçinenin kür süresi dolduktan sonra yapılır. Beklenen yüke ulaşmayan bir sonuçta durum mühendisle birlikte değerlendirilir; delik temizliği, gömme derinliği ve beton koşulları gözden geçirilir.

Çalışan bir tesiste İSG nasıl sağlanır?

Çalışan bir fabrikada kesim ve delme, hem uygulayıcı ekip hem de tesis çalışanları için ortak bir risk alanı oluşturur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, aynı çalışma alanını paylaşan işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde iş birliği ve koordinasyon yapmasını öngörür. Uygulamada bu koordinasyon şu başlıklarla yürür:

• İş izni ve giriş eğitimi: Tesisin iş izni formu doldurulur, ekip tesis kurallarına ilişkin giriş eğitimi alır.
• Enerji izolasyonu: Çalışma alanındaki makine ve elektrik hatlarında kilitleme ve etiketleme gerekiyorsa tesisin bakım ekibiyle birlikte uygulanır.
• Alan ayrımı: Çalışma alanı bariyer ve uyarı levhalarıyla ayrılır; forklift ve yaya güzergâhları yeniden düzenlenir.
• Elektrik güvenliği: Sulu çalışmada makineler kaçak akım korumalı besleme üzerinden çalıştırılır; bağlantı noktası tesisin elektrik sorumlusuyla belirlenir.
• Kişisel koruyucu donanım: Tesisin zorunlu tuttuğu donanımlara ek olarak işe özgü kulak, göz ve solunum koruması kullanılır.
• Acil durum: Tesisin acil durum planı, toplanma alanı ve ilk yardım noktaları ekiple paylaşılır.

Kimya ve petrokimya tesisleri gibi yanıcı madde bulunan alanlarda tesis, kesim işleri için ek izin ve gaz ölçümü isteyebilir.

Ege OSB'lerinde hangi işler öne çıkar?

Bölgedeki organize sanayi bölgelerinde iş profili, ağırlıklı sektöre ve tesislerin yaşına göre değişir:

• Manisa OSB: Yunusemre sınırlarındaki bölgede beyaz eşya ve elektronik tesislerinde hat değişiklikleri, basınçlı hava ve havalandırma geçişleri ile montaj hatları için makine ankrajları sık görülür.
• Kemalpaşa OSB: İzmir–Ankara yolu aksındaki tesislerde depo genişletmeleri, zemin derzlerinin yenilenmesi ve yeni makine temelleri öne çıkar.
• Atatürk OSB: Çiğli'deki yerleşik tesislerde yapılan yenilemelerde duvar ve döşeme geçişleri ile eski temel sökümleri gündeme gelir.
• Denizli OSB: Honaz sınırlarındaki tekstil tesislerinde boyahane ve apre hatlarının yenilenmesi, buhar ve atık su hatları için büyük çaplı geçişler gerektirebilir.

Organize sanayi bölgelerinde ruhsat ve izin işlemleri çoğunlukla OSB yönetiminin yetkisindedir; taşıyıcı sistemi etkileyen işlerde bu süreç ve mühendis onayı iş başlamadan tamamlanmalıdır. Manisa'daki tesisler İzmir'e yakınlığı nedeniyle çoğunlukla aynı gün veya 24 saat içinde, Denizli'deki tesisler ise genellikle 24 saat içinde programa alınır. Manisa'daki uygulamalar için Manisa karot delme ve Manisa zemin ve derz kesme sayfalarına göz atabilirsiniz.

Fabrika işleri için keşif talebi

Fabrika içindeki karot, derz ve ankraj işlerinde başarı, iş kalemlerinin üretim takvimine doğru yerleştirilmesiyle başlar. Delik ve kesim listesini, makine yerleşim planını, varsa ankraj projesini ve tesisin duruş takvimini teklif formu aracılığıyla ilettiğinizde, keşif ve iş programı tesisinizin vardiya düzenine göre birlikte hazırlanır.