Kontrollü Yıkım ve Beton Kırma

Kontrollü Yıkım ve Beton Kırma Nedir?

Kontrollü yıkım, bir yapının tamamını değil; döşeme, merdiven, perde, kolon, kiriş veya temel gibi belirli betonarme elemanlarını, kalan yapıyı ve çevresini koruyarak sökme işidir. Söküm; elmas kesim, hidrolik kırıcı ve patlayıcı kullanılmayan çatlatma yöntemlerinin projeye göre birlikte kullanılmasıyla yapılır.

Bu hizmet seçici ve kısmi söküm içindir. Bir binanın tamamen yıkılması; belediyeden yıkım ruhsatı veya izni, abonelik iptalleri, yıkım yöntem planı ve çevre güvenliği gibi ayrı bir süreç gerektirir ve bu sayfada anlatılan hizmetin kapsamında değildir.

Hangi Durumlarda Kontrollü Yıkım Tercih Edilir?

Kontrollü yıkım, klasik kırma yönteminin kalan yapıya, komşu binalara veya kullanıcılara zarar verme riski taşıdığı durumlarda tercih edilir. Tipik örnekler şunlardır:

• Kullanımdaki bir binada iç mekan dönüşümü, döşeme veya merdiven sökümü
• Hastane, laboratuvar veya üretim tesisi gibi titreşime duyarlı ekipman bulunan yapılar
• Bitişik nizam binalarda komşu yapıya etki riskinin bulunduğu işler
• Deprem, yangın veya korozyon hasarı görmüş elemanların mühendis kararıyla kaldırılması
• Yeni yerleşim için eski makine temelleri, kaideler ve kanalların sökümü
• Güçlendirme veya yeni taşıyıcı sistem imalatı öncesinde belirli elemanların kaldırılması

Bu işlerin ortak noktası, sökülen kısım ile kalacak yapının net bir sınırla ayrılması gerekliliğidir. Bu sınır kırıcıyla değil, elmas kesimle oluşturulur; böylece kırma sırasında oluşan darbeler kalan yapıya iletilmez.

Kontrollü Yıkım Hangi Yöntemlerle Yapılır?

Yöntem; elemanın türüne ve kalınlığına, donatı yoğunluğuna, çevredeki hassasiyetlere ve moloz tahliye imkânlarına göre seçilir. Çoğu projede yöntemler birlikte kullanılır: önce kesimle ayrım yapılır, ardından eleman bloklar halinde kaldırılır veya kırılır.

Kesim yöntemlerinin ayrıntıları için tel kesme ve beton kesme sayfalarımıza, yöntem seçimine dair karşılaştırma için karot mu kırıcı mı rehberimize bakabilirsiniz.

Kesimle bloklara ayırma yönteminde blok boyutu, kaldırma ekipmanına ve blokların taşınacağı güzergâhın taşıma kapasitesine göre belirlenir. Bloklar vinç, caraskal veya taşıma arabasıyla alınır; böylece bina içinde kırma yapılmadan beton sahadan uzaklaştırılabilir. Kütlesel temellerde ve kalın perdelerde ise kesim, çatlatma yöntemleriyle birlikte kullanılarak iş hızlandırılır.

Kırıcı kullanılacaksa ekipmanın ağırlığı ve darbe enerjisi, kırılacak elemana ve üzerinde çalışılacak döşemeye göre seçilir. Hafif el tipi kırıcılar sınırlı alanlarda ve ince elemanlarda, uzaktan kumandalı makineler ise kalın elemanlarda operatörü tehlike bölgesinden uzak tutarak verim sağlar.

Yapısal Güvenlik, İzinler ve Sınırlar

Taşıyıcı bir elemanın sökülmesi yapının yük aktarımını değiştirir. Bu nedenle perde, kolon, kiriş veya döşeme gibi elemanlarda söküm; yetkili inşaat mühendisinin statik değerlendirmesi, geçici destek düzeni ve söküm sırası tanımlanmadan yapılmaz. Mühendis, yükü geçici olarak taşıyacak dikme veya çelik destekleri ve elemanların hangi sırayla kaldırılacağını belirler.

Kısmi sökümlerde de izin süreçleri önemlidir. Yapının durumuna göre belediyeden tadilat izni gerekebilir; ortak alanları veya yapının taşıyıcı sistemini etkileyen işlerde 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde kat maliklerinin onayı aranır. Söküm, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na uygun risk değerlendirmesi, güvenlik bölgesi ve kişisel koruyucu donanımla yürütülür.

Eski yapılarda asbest içerebilecek yalıtım, çatı veya boru malzemeleri bulunabilir. Böyle bir şüphe varsa söküm başlamadan önce yetkili uzman kuruluşlarca değerlendirme yapılmalı, bu malzemelerin sökümü de yetkili firmalarca gerçekleştirilmelidir.

Söküm Sırası Nasıl Planlanır?

Kontrollü yıkımda sıra, yöntem kadar önemlidir. Yanlış sırayla sökülen bir eleman, taşıdığı yükü beklenmedik şekilde komşu elemanlara aktarabilir veya desteksiz kalan bir parçanın kontrolsüz düşmesine yol açabilir.

Tipik bir planda şu mantık izlenir:

• Önce taşıyıcı olmayan kaplamalar, tesisat ve dolgu duvarlar kaldırılır; böylece elemanlar ve kesim hatları açıkça görülür.
• Ardından merdiven kolları, konsollar ve ikincil elemanlar sökülür.
• Taşıyıcı elemanlar yalnızca mühendisin belirlediği sırayla ve geçici destekler yerindeyken ele alınır; söküm genellikle üst kotlardan alt kotlara doğru ilerler.
• Kısmen kesilmiş bir eleman gün sonunda desteksiz bırakılmaz; her aşamanın sonunda kalan yapının durumu kontrol edilir.

Moloz ve ekipman yükü de planın parçasıdır. Döşeme üzerinde biriken moloz ve ağır yıkım makineleri döşemenin taşıma kapasitesini aşabilir. Bu nedenle moloz düzenli aralıklarla tahliye edilir; ağır ekipmanın döşeme üzerinde çalışması gerekiyorsa taşıma kapasitesi mühendisçe kontrol edilir ve gerekirse alt katta ek destek kurulur.

Toz, Titreşim ve Moloz Nasıl Yönetilir?

Kontrollü yıkımın başarısı, sökülen elemandan çok çevresinde olup bitenle ölçülür. Toz, titreşim ve moloz, iş başlamadan önce planlanan önlemlerle yönetilir.

• Toz: Elmas kesim sulu yapılır, kırma sırasında su spreyi kullanılır; çalışma alanı naylon bölmelerle ayrılır ve gerektiğinde fanlı hava tahliyesiyle toz yayılımı sınırlanır.
• Titreşim: Kalacak yapıya bitişik bölgelerde kesim ağırlıklı yöntemler seçilir; kırıcı kullanımı, kesimle yapıdan ayrılmış elemanlarla sınırlandırılır.
• Gürültü: Çalışma saatleri bina yönetimi, işletme veya komşularla planlanır; gürültülü işler uygun zaman dilimlerine kaydırılır.
• Moloz: Moloz torbalanır veya konteynerlerle toplanır, bina içinde korunmuş bir güzergâhtan taşınır. Beton ve donatı mümkün olduğunca ayrıştırılır; atıklar belediye kurallarına uygun şekilde, yetkili taşıyıcılar aracılığıyla sahadan uzaklaştırılır.

Önlemlerin ayrıntıları için toz, gürültü ve titreşim kontrolü rehberimizi okuyabilirsiniz.

Kontrollü Yıkım Fiyatını Neler Etkiler?

Fiyat; sökülecek betonun hacmi ve seçilen yöntemin yanı sıra saha koşullarına göre belirlenir. Başlıca etkenler şunlardır:

• Sökülecek elemanların türü, kalınlığı ve donatı yoğunluğu
• Kesim ve kırma yöntemlerinin oranı, patlayıcısız çatlatma ihtiyacı
• Geçici destek ve güvenlik önlemlerinin kapsamı
• Toz bölmeleme, yüzey koruma ve gürültü kısıtları
• Moloz miktarı, bina içi taşıma mesafesi ve konteyner ihtiyacı
• Kullanımdaki yapılarda bölümlü veya mesai dışı çalışma gereksinimi
• Sahanın konumu ve toplam iş süresi

Çalışma Öncesi Hazırlık Listesi

1. Sökülecek elemanları gösteren proje, çizim veya işaretli fotoğrafları hazırlayın.
2. Taşıyıcı eleman sökümü varsa mühendis onaylı statik değerlendirmeyi ve geçici destek detayını temin edin.
3. Gerekli izinleri ve bina yönetimi ya da kat maliklerinin onayını tamamlayın.
4. Söküm alanındaki elektrik, su, doğalgaz ve havalandırma hatlarını devre dışı bıraktırın.
5. Alanı eşya ve malzemelerden boşaltın; korunacak yüzeyleri ve ekipmanları belirleyin.
6. Moloz konteyneri için yeri, araç erişimini ve çalışma saatlerini netleştirin.
7. Asbest şüphesi olan malzemeler varsa önceden değerlendirme yaptırın.

Neden Karot Online?

Karot Online kontrollü yıkımı, kesme ve delme uzmanlığı üzerine kurulu bir yöntemle yürütür. Kalacak yapı ile sökülecek kısım önce elmas kesimle ayrılır; eleman ardından bloklar halinde kaldırılır veya patlayıcısız yöntemlerle kırılır. Böylece titreşim ve hasar riski kaynağında azaltılır. Keşif sırasında sökülecek elemanlar, kalacak yapı ve komşu binalar birlikte değerlendirilir; yöntem bu değerlendirmeye göre önerilir.

Her iş için yöntem, sıra, geçici destek ve moloz güzergâhı önceden planlanır; çalışma İSG kurallarına uygun olarak yürütülür. İzmir merkezli mobil ekiplerimizle Ege ve Akdeniz bölgelerinde hizmet veriyoruz; sökülecek elemanların fotoğraf ve ölçülerini paylaşarak teklif isteyebilirsiniz.