Mevcut Binaya Asansör veya Merdiven Boşluğu Açma: Döşeme Kesme Rehberi

Mevcut binada asansör veya merdiven boşluğu nasıl açılır?

Mevcut betonarme binada asansör kuyusu veya merdiven boşluğu, statik projeye göre döşemenin elmas testere ile kesilip bloklar halinde çıkarılmasıyla açılır. Genel sıra şöyledir: statik değerlendirme ve izinler, donatı ve tesisat taraması, geçici destekleme, işaretleme ve köşe karotları, blok kesimi ve indirme, ardından boşluk çevresine projeye uygun kiriş veya çerçeve yapılması.

Bu işler; apartmanlara sonradan asansör eklenmesi, dubleks dairelerde iç merdiven yapılması, mağaza ve ofislerde katlar arası bağlantı kurulması, sanayi binalarında yük asansörü veya tesisat şaftı açılması gibi durumlarda gündeme gelir. Her birinde ortak nokta, taşıyıcı bir elemana kalıcı müdahale yapılmasıdır.

Neden önce statik proje gerekir?

Döşeme; kendi ağırlığını, kaplama ve kullanım yüklerini kirişlere, perdelere ve kolonlara aktaran taşıyıcı bir elemandır. Döşemede boşluk açmak bu yük yolunu değiştirir. Bu nedenle boşluğun yeri, boyutu ve çevresindeki güçlendirme, yetkili inşaat mühendisi tarafından hazırlanan veya onaylanan statik projeye dayanmalıdır.

Döşeme türü, hem boşluğun yerini hem de uygulama yöntemini doğrudan etkiler:

Karot Online kesim ve delme uygulamasını yapar; statik proje, hesap veya rapor düzenlemez. Elinizde bir proje yoksa, ilk adım bir inşaat mühendisiyle çalışmaktır.

Kesim öncesinde hangi hazırlıklar yapılır?

Kesim günü sahada yapılan işler, önceden yapılan hazırlığın kalitesini yansıtır. Üç hazırlık başlığı öne çıkar.

Donatı ve tesisat taraması

Kesim hattındaki donatı, varsa ard germe kabloları, elektrik boruları, su ve ısıtma hatları ile yerden ısıtma boruları önceden tespit edilir. Kesim hattında kalan tesisat hatları devre dışı bırakılır veya yeniden yönlendirilir. Alt yüzde asma tavan varsa sökülerek kiriş ve tesisat durumu gözle de kontrol edilir.

Geçici destekleme

Geçici destekleme, kesim başlamadan önce mühendisin öngördüğü şekilde kurulur ve kalıcı güçlendirme tamamlanana kadar yerinde kalır. Tipik olarak şunları kapsar:

• Kesilecek parçaların altında, ani düşmeyi önleyen dikmeler.
• Boşluk çevresindeki döşeme ve kirişlerin altında, yük yolunu geçici olarak sağlayan destekler.
• Gerekirse yüklerin zemine kadar aktarılması için alt katlarda devam eden dikmeler.
• Dikmelerin oturduğu alt döşemenin taşıma durumunun kontrolü.

İşaretleme ve düşey hizalama

Asansör kuyusu ölçüleri asansör firmasının projesine, merdiven boşluğu ölçüleri ise basamak ölçülerine, kol genişliğine ve baş yüksekliğine göre belirlenir. Çok katlı kuyularda katlar arasındaki düşey hizanın korunması önemlidir. Bunun için önce küçük çaplı pilot karot delikleri açılıp referans noktaları lazer şakul ile diğer katlara aktarılabilir.

Kesim hangi sırayla yapılır?

Döşeme kesimi, blokların hiçbir aşamada kontrolsüz kalmayacağı bir sırayla ilerler:

1. Köşe karotları: Boşluğun köşelerine karot delme ile delik açılır. Bu delikler dairesel testerenin köşede taşma yapmasını önler; yuvarlatılmış köşe gerilme yığılmasını da azaltır. Delik çapı, döşeme kalınlığına ve kesim yöntemine göre seçilir.
2. Blok planı: Boşluk, kaldırma ekipmanına ve erişim yollarına uygun ağırlıkta bloklara bölünür.
3. Destekleme veya askıya alma: Her blok, son kesimden önce altından desteklenir ya da üstten kaldırma ekipmanına bağlanır. Blok hiçbir aşamada serbest düşmeye bırakılmaz.
4. Kesim: Döşeme, raylı duvar testere veya zemin kesme makinesiyle su ile soğutularak kesilir. Kalın elemanlarda veya testerenin ulaşamadığı noktalarda elmas tel ile kesme kullanılabilir.
5. Blokların indirilmesi: Bloklar zincirli vinç, vinç veya forklift ile indirilir; alt döşemeye düşürülmez. Alt katta geçici olarak biriktirilen blokların oluşturacağı yük de kontrol edilir.
6. Kenar düzeltme ve güvenlik: Kesim kenarları kontrol edilir; açıkta kalan donatı uçları projeye göre kesilir veya yeni elemana bağlanmak üzere bırakılır. Açılan boşluğun çevresi hemen korkuluk veya sağlam bir kapakla güvenceye alınır.

Blok boyutlarını belirlerken aşağıdaki yaklaşık ağırlıklar yol gösterir. Değerler, betonarmenin birim hacim ağırlığı yaklaşık 2,5 t/m³ alınarak hesaplanmıştır; şap, kaplama veya dolgu varsa ağırlık artar.

Kesim sırasında oluşan su ve bulamaç alt katlara sızabileceği için alt katlar önceden boşaltılır ve korunur.

Hangi kesim yöntemi kullanılır?

Kesim yöntemi; eleman kalınlığına, erişime ve kesim hattının uzunluğuna göre seçilir. Aynı işte birden fazla yöntemin birlikte kullanılması sık görülür:

Yöntemlerin ayrıntılarını beton kesme sayfamızda bulabilirsiniz.

Kullanılan binalarda nelere dikkat edilir?

Apartman, otel veya ofis gibi kullanılmaya devam eden binalarda gürültülü aşamalar yönetimle belirlenen saatlere alınır. Bulamaç ve toz için çalışma alanı perdelenir, blokların taşınacağı ortak alanlar korunur ve bina sakinleri önceden bilgilendirilir. Blok indirme güzergâhı, bina asansörünün veya merdivenlerin zarar görmeyeceği şekilde planlanır.

Boşluk çevresi nasıl güçlendirilir?

Boşluk çevresindeki güçlendirme tamamen projeye göre yapılır. Yaygın çözümler betonarme kenar kirişi, çelik profil çerçeve ve boşluk kenarlarının uygun malzemelerle güçlendirilmesidir.

• Betonarme kenar kirişi: Kesilen döşeme kenarına yeni kiriş dökülür. Mevcut elemanlarla bağlantı için genellikle kimyasal ankraj ve filiz ekimi yapılır.
• Çelik çerçeve: Boşluk çevresine, mevcut kiriş ve kolonlara ankrajlanan çelik profiller yerleştirilir.
• Kuyu perdeleri: Asansör kuyusu betonarme perde olarak yapılacaksa, perdelerin temele kadar devam etmesi ve temel bağlantısı projede çözülür.
• Kuyu dibi: Asansör için kuyu dibi gerekiyorsa zemin kat döşemesinde veya temelde de kesim ve kazı yapılır; temel elemanlarına müdahale ayrıca mühendis değerlendirmesi gerektirir.

Kuyu iç ölçüleri, kuyu dibi derinliği ve kuyu üst boşluğu, asansör firmasının projesi ve ilgili asansör standartlarına göre belirlenir. Kesim ölçüleri bu projeyle birebir uyumlu olmalıdır.

Hangi izinler ve onaylar gerekir?

Taşıyıcı sistemi etkileyen bu tür değişiklikler için genellikle belediyeye tadilat başvurusu yapılması ve statik projenin onaylanması gerekir. Kat mülkiyetine tabi binalarda 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında kat maliklerinin onayı, sitelerde ise yönetim planının öngördüğü süreçler de işletilmelidir.

Katlar arasında açılan yeni bir boşluk, yangın güvenliği açısından da değerlendirilmelidir; yangın ve duman yayılımı ile kaçış yolları bu değerlendirmenin parçasıdır. Bu bilgiler genel niteliktedir; güncel şartlar için ilgili belediyeye danışılmalıdır. Ayrıntılı kontrol listesi için betonarme kesme ve delme izin rehberimize bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar nelerdir?

Döşemede boşluk açma işlerinde karşılaşılan sorunların büyük bölümü planlama eksikliğinden kaynaklanır:

• Dikmesiz veya yetersiz destekle kesime başlamak: Parçalar beklenmedik şekilde düşebilir, boşluk çevresinde çatlak oluşabilir.
• Blok ağırlığını hesaplamamak: Kaldırma ekipmanı yetersiz kalır veya alt döşeme aşırı yüklenir.
• Katlar arasında hizayı kontrol etmemek: Asansör kuyusu katlar boyunca kayar ve ray montajı zorlaşır.
• Tesisat taramasını atlamak: Elektrik veya su hattının kesilmesi hem güvenlik riski hem de ek onarım demektir.
• Açılan boşluğu korumasız bırakmak: Kenar koruması olmayan boşluk, düşme riskinin en tehlikeli kaynaklarından biridir.

Uygulama öncesi kontrol listesi

Kesim tarihini kesinleştirmeden önce aşağıdaki maddelerin tamamlandığından emin olun:

• Statik proje ve mühendis onayı hazır mı?
• Belediye, kat malikleri ve yönetim onayları tamamlandı mı?
• Donatı ve tesisat taraması yapıldı mı; kesim hattındaki hatlar devre dışı bırakıldı mı?
• Geçici destek planı ve dikmeler hazır mı?
• Blok boyutları, ağırlıkları ve indirme güzergâhı belirlendi mi?
• Alt katlar boşaltıldı ve su ile bulamaca karşı korundu mu?
• Açılan boşluk için korkuluk ve kapak hazır mı?
• Kalıcı güçlendirme ekibi ve takvimi belli mi?

Döşeme kesimi için keşif ve teklif

Binanızda asansör kuyusu veya merdiven boşluğu açmayı planlıyorsanız, statik proje ve kesim planı hazır olduğunda teklif formu üzerinden keşif talep edebilirsiniz. Keşifte döşeme kalınlığı, blok boyutları, indirme güzergâhı ve su yönetimi yerinde değerlendirilir. Uygulama kapsamı için döşeme kesme ve şaft açma sayfamızı da inceleyebilirsiniz.